Առաջնորդ Սրբազան Հօր Քարոզը

ԲՈՒՆ ԲԱՐԵԿԵՆԴԱՆ

(Առաջնորդ Սրբազան Հօր քարոզը, 27 Փետրուար)

Այսօր, Հայաստանեայց եկեղեցւոյ տօնացոյցին համաձայն, կը սկսինք վեց շաբթուան վրայ տարածուած հոգեւոր ճամբորդութեան, ծանօթ՝ Մեծ Պահք անունով, որուն պիտի յաջորդէ Ծաղկազարդը, եւ ի վերջոյ իր պսակումը պիտի գտնէ մեր Տիրոջ Յիսուս Քրիստոսի Յարութեամբ։

Հայ Եկեղեցւոյ հայրերը յաջորդական վեց Կիրակիներ սահմանած են այս շրջանին համար, խորհրդանշական կերպով զայն զուգորդելով Աստուածաշունչի մէջ ներկայացուած Արարչագործութեան վեց օրերուն։ Հայ եկեղեցին լսատեսողական մեթոտով կը դաստիարակէ իր հաւատացեալները, նախ փակելով Սուրբ Խորանի մայր վարագոյրը, որ կը ցուցանշէ մարդկութեան զրկումը Եդեմի երանական կեանքէն։ Ապա՝ զղջումի եւ ապաշխարութեան երգերով կը հրաւիրէ հաւատացեալները խոկումի, ինքնաքննութեան եւ նորոգումի հոգեւոր ճամբորդութեան։ Առ ի ծանօթութիւն յայտնենք, թէ Խորանի մայր վարագոյր բացատրութիւնը գործածեցինք, որովհետեւ մինչեւ օրս կարգ մը եկեղեցիներու մէջ կը հանդիպինք Սուրբ Սեղանը եւս ծածկող փոքր վարագոյրի  գործածութեան։

Յաճախ հաւատացեալներ հարցականի տակ կ՛առնեն Բուն Բարեկենդանի օրը վարագոյրը փակելը, երբ օրուան անուանումն իսկ կը մատնանշէ ուրախութիւն, իր արմատները ունենալով աստուածաշնչական երանական վիճակը դրախտին մէջ։ Նման այլ հարցում մը եւս այն է, թէ երբ ըստ տօնացոյցին Բուն Բարեկենդանի յաջորդ օրը նշուած է Պահքի առաջին օրը, հապա ինչու՞ ուրախութեան օրը կը վարագուրուի սուգով։

Կասկած չկայ, որ այս օրուան խորհուրդին առանցքը կը կազմէ տօնել արարչագործութեան պսակը հանդիսացող մարդու ստեղծումը, ըստ պատկերի եւ նմանութեան Արարչին, նաեւ դրախտէն ներս տիրող գերագոյն ցնծութիւնը։ Այս օրուան խորհուրդը նկարագրող շարականին մէջ կը կարդանք․

«Բանը՝ Քրիստոս, որ էութեամբ Հօր Աստուծոյ հետ է, եւ համագոյ՝ Սուրբ Հոգիին, իր պատկերը խառնեց հողանիւթ մեր բնութեան, եւ փառքով զարդարելով փափկութեան դրախտին մէջ դրաւ [Ադամը]։

«[Դրախտին մէջ Ադամ] անտխրական խնդութեամբ կը զուարճանար, որովհետեւ միշտ կը տեսնէր Աստուած, որ դրախտին մէջ կը շրջէր, որմէ լոյսի ճառագայթ դրոշմուած էր իր վրայ»։

Սակայն զգո՜յշ, արագ չդատենք։ Պէտք չէ անտեսենք այն ճշմարտութիւնը, որ մեր նախածնողները, որոնք անզուգական պատիւով առանձնաշնորհուած էին, դժբախտաբար նոյն դրախտին մէջ մերկացած էին աստուածապարգեւ շնորհքէն։ Մեծ Պահոց առաջին Կիրակին Բուն Բարեկենդան կոչուած է, որ գերագոյն երջանկութեան նշանակն է, իսկ երկրորդը՝ Արտաքսման Կիրակի, հապա ո՞ւր պէտք է  զետեղել պատուիրանազանցութիւնը, որ լրիւ շրջեց նախածնողաց եւ անոնց սերունդներուն կեանքի ընթացքը։

Համոզուած եմ, որ Եկեղեցւոյ հայրերը շատ նուրբ դասաւորում ըրած են նոյն օրուան մէջ նշելով նախածնողաց պարգեւուած պատիւը եւ անկէ զրկումը։ Անոնք խորհրդանշական ձեւով նոյն օրուան մէջ զուգորդած են շնորհաբաշխումն ու շնորհազրկումը մարդ արարածին, որ փոխանակ ուրախութեամբ դիմաւորելու Աստուծոյ կոչը՝ «ո՞ւր ես Ադամ», դժբախտաբար վախնալով փորձեց պահուըտիլ, բացայայտ կերպով արտայայտելով անհնազանդութեան, պատուիրանազանցութեան՝ մեղքի ողբալի ամօթը։

Բուն Բարեկենդանի շարականը որքան որ օրուան ցնծութիւնը կը տօնէ, նոյնքան եւ կը նշէ նախածնողաց փառքի կորուստը, որ չէզոքացաւ միայն Օրինադիրին սրբազան զոհագործումով․

«Այսօր երկրորդ Ադամը անօթի մնալով առաջին Ադամին

պտուղը ճաշակելու մեղքը քաւեց․ Ո՛վ Աստուած մեր հայրերուն»։

«Այսօր Ադամի որդիները կը ցնծան, որովհետեւ դրախտին մէջ պահեցողութեան օրինադիրը, մեր փոխարէն յանձն կ՛առնէ մարմնով պահեցողութիւն կատարել»։

Առաջնորդուելով այս մեծ խորհուրդէն, պէտք է խուսափինք երկրաւոր դիտանկիւնէ զայն ըմբռնել, Բարեկենդանը բացատրելով որպէս վերջին առիթ մը կերուխումի՝ քառասնօրեայ պահեցողութենէն առաջ։ Ընդհակառակը, որպէս մէկ ամբողջութիւն համարելով, պէտք է լաւագոյն առիթը նկատենք խոկալու մեր փառաւոր պատիւին ու ողբալի անկումին մասին, նաեւ հրճուելու մեր անզուգական նորոգումով, որպէս արդիւնք Աստուծոյ անհուն սիրոյն, որ արտայայտուեցաւ Միածին Որդի Աստուծմով։

Ուստի, խոնարհ աղօթքներով եւ աղաչանքներով մեր հոգիները երկինք բարձրացնենք, եւ իւրաքանչիւր Կիրակի, նման Յակոբ նահապետի երկինք բարձրացող սանդուխին  (Ծն 28), մենք եւս բարձրանանք երկինք, փառաւորելով յաւերժ սիրող Հայր Աստուածը, զոհագործուող Որդի Աստուածը, եւ նորոգող Սուրբ Հոգի Աստուածը։ Ամէն։