ՆԻԿՈԼ ԳԱԼԱՆԴԵՐԵԱՆ (մահ՝ 7 Սեպտեմբեր, 1944)

Նիկոլ Գալանդերեան խմբավարի եւ երգահանի իր գործունէութեամբ յայտնի անուն մը եղած է իրանահայ համայնքին մէջ, ու երգերէն ոմանք մտած են հայ դասական երգացանկին մէջ։

Ծնած է 7 Սեպտեմբեր 1881-ին, Ակնի մէջ (Արեւմտեան Հայաստան)։ Ընտանիքին մեծ մասը զոհ գացած է 1895-1896-ի համիտեան ջարդերուն, եւ մօրս ու մէկ եղբօր հետ ապաստան գտած են Արեւելեան Հայաստանի մէջ։ 51900-1903 թուականներուն ուսանած է Էջմիածնի Գէորգեան ճեմարանին մէջ։ Երգեցողութիւն դասաւանդած է Շումէնի եւ Վառնայի (Պուլկարիա) հայկական դպրոցներուն մէջ։ 1910-1911-ին ապրած է Թիֆլիսի մէջ, եւ այնուհետեւ, Թեհրանի «Հայկազեան» (հետագային՝ «Դաւթեան») վարժարանը դասաւադելու հրաւէր ստանալով, Իրանի մայրաքաղաքը փոխադրուած է, ուր ապրած է մինչեւ կեանքին վերջը։ 1925-ին կազմակերպած է «Գողթան» (1942 թուականէն՝ «Գալանդերեան») երգչախումբը։ Մահացած է 2 Մարտ 1944-ին, Թեհրանի մէջ։

Նիկոլ Գալանդերեանի երգերը գրուած են քաղաքային ժողովրդական երգի ոճով՝ Վահան Տէրեանի, Յովհաննես Թումանեանի, Աւետիք Իսահակեանի, Եղիշէ Չարենցի, Միսաք Մեծարենցի եւ ուրիշներու բանաստեղծութիւններուն հիմամբ։ Անոր լաւագոյն երգ-ռոմանսները, ինչպէս «Դու նորից եկել ես» եւ «Հեռանալ մոռանալ», անձնական քնարերգութեան արտայայտութիւն են։ Գեղջկական երգի կառուցվածքով գրուած են «Գիւղական էսքիզներ»ը, որոնց մէջ կ՚առանձնանայ «Ակնայ հարսանիք» խմբերգերու շարքը։ Գրած է «Լալվարի որսը», «Փարվանա» եւ «Հովիւը» օփերաները, մանկական երգերու ու օփերաներ եւ ջութակի, թաւջութակի ու դաշնակի մանրանուագներ։