ԼԵՒՈՆ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ (25 Փետրուար, 1885)

Սրտաբան Լեւոն Յովհաննիսեան Հայաստանի բժշկական գիտութեան զարգացան եւ հաստատութիւններու ստեղծման առաջնային դէմքերէն մէկը եղած է, ինչպէս եւ հայ բժշկութեան պատմութեան մասնագէտ։

Ծնած է 25 Փետրուար, 1885-ին, Թիֆլիսի մէջ։ 1903-ին աւարտած է Թիֆլիսի առաջին գիմնազիոնը եւ ընդունուած է Խարկովի կայսերական համալսարանի բժշկական ճիւղը, զոր աւարտած է 1909-ին։ Համալսարանը աւարտելէ ետք, աշխատանքի անցած է հիւանդանոցի բուժման բաժանմունքին մէջ։  1911-ին յանձնած է բժշկութեան տոքթորի գիտական աստիճանի քննութիւններու տեսական մասը։ Վերադառնալով Թիֆլիս, շարունակած է աշխատիլ  Միխայլովեան հիւանդանոցին մէջ, միաժամանակ զբաղելով տոքթորական աւարտաճառը գրելով։ Ամուսնացած է եւ ունեցած՝ երեք զաւակ։

1912-1913-ին Ղազախստանի եւ Ալավերդիի պղնձահանքերու հիւանդանոցը կատարած գործուղումներէ ետք, 1913-ի գարնան Խարկովի մէջ յանձնած է տոքթորի աստիճանի քննութիւններու փորձնական մասը։ Վերադարձած է Թիֆլիս եւ որոշ ժամանակ կրկին աշխատած է Միխայլովեան հիւանդանոցը։

Ա. Աշխարհամարտին զօրակոչուած է Կովկասեան ճակատ, իր մասնագիտոթեամբ ծառայելով մինչեւ 1918։ Իր պարտականութիւններուն բարեխիղճ կատարման համար, պարգեւատրուած է ռուսական երկու շքանշաններով։ 1918-1919-ին Թիֆլիսի եւ Նախիջեւան աշխատելէ ետք, 1919-ին հաստատուած է Երեւան, ուր սկսած է զբաղիլ ջերմատենդի (malaria) վերացումով, իսկ 1920-ին գլխաւորած է ջերմատենդի դէմ պայքարի հանրապետական յանձնաժողովը։ 1922-25-ին Երեւանի բժշական ընկերութեան քարտուղարի պաշտօնը վարած է։

Լեւոն Յովհաննիսեան Երեւանի պետական համալսարանի բժշկական ճիւղի (հետագային՝ Երեւանի բժշկական հիմնարկ) հիմնադիրներէն մէկը եղած է, եւ նախաձեռնած է Արզնիի բուժարանի ստեղծման։ 1937-ին պաշտպանած է բժշկական գիտութիւններու տոքթորի աւարտաճառ՝ «Սրտի օրգանական աղմուկների յառաջացման հարցի շուրջ» նիւթով։ 1940-ին անոր շնորհուած է Հայաստանի գիտութեան վաստակաւոր գործիչի կոչումը։ Ընտրուած է Հայաստանի նորաստեղծ Գիտութիւններու Ակադեմիայի ակադեմիկոս (1943) եւ Խորհրդային Միութեան նորաստեղծ Բժշկական Գիտութիւններու Ակադեմիայի ակադեմիկոս (1944)։

1953-1955-ին Յովհաննիսեան Գիտութիւններու Ակադեմիայի բժշկական գիտութիւններու բաժնի, իսկ 1955-1961-ին՝ սրտաբանութեան բաժնի վարիչն էր։ 1961 թուականին, ան հիմնադրած է սրտաբանութեան եւ սրտային վիրաբուժութեան հիմնարկը եւ զայն ղեկավարած։ Հետագային, հաստատութիւնը վերանուանուած է առողջապահութեան նախարարութեան սրտաբանութեան հիմնարկ, եւ 1972-էն կը կրէ Լեւոն Յովհաննիսեանի անունը։ 1965-ին պարգեւատրուած է Աշխատանքային կարմիր դրօշի երկրորդ շքանշանով։ Մահացած է 11 Մայիս, 1970-ին, Երեւանի մէջ։

Լեւոն Յովհաննիսեանի հիմնական գիտական աշխատութիւնները նուիրուած են սրտաբանութեան, վարակիչ հիւանդութիւններու ուսումնասիրութեան եւ գիտա-բժշկական եզրաբանութեան։ Առաջարկած է սրտանօթային հիւանդութիւններու ախոտորոշման նոր մեթոտներ, ուսումնասիրած է սրտի աղմուկներու յառաջացումը եւ բժշկական այլ հարցեր։ Հեղինակած է «Հայ բժշկութեան պատմութիւնը հնագոյն ժամանակներից մինչեւ մեր օրերը» հինգ հատորնոց մեծածաւալ աշխատութիւնը, որ հայ բժշկութեան պատմութեան առաջին ամբողջական հետազօտութիւնն է։