ՎԱՐԴԳԷՍ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ (ծնունդ՝ 9 Օգոստոս, 1932)

Վարդգէս Պետրոսեան նկատուած է 1960-1980-ական թուականներու Հայաստանի «երիտասարդական» արձակի գլխաւոր ներկայացուցիչներէն մէկը։

Ծնած է Աշտարակ, 9 Օգոստոս, 1932-ին։ 1954-ին աւարտած է Երեւանի համալսարանի բանասիրական բաժանմունքի լրագրութեան ճիւղը։ 1954-1955-ին Կամոյի (այժմ՝ Գաւառ) շրջանային թերթի պատասխանատու քարտուղար եղած է, իսկ 1955-ին փոխադրուած է Երեւան, ուր աշխատած է «Սովետական Հայաստան» օրաթերթին մէջ իբրեւ գրական աշխատող (1955-1957) եւ «Աւանգարդ» եռօրեային մէջ իբրեւ պատասխանատու քարտուղար, ապա՝ խմբագրի տեղակալ (1957-1961)։ 1961-1966-ին վարած է «Պիոներ կանչ» մանկական շաբաթաթերթի, իսկ 1966-1975-ին՝ «Գարուն» գրական-երիտասարդական ամսագրի խմբագրութիւնը։

Վարդգէս Պետրոսեան Հայաստանի Գրողներու Միութեան անդամակցած է 1959-ին։ Անոր առաջին քարտուղար եղած է 1975-1981-ին եւ ապա նախագահ՝ 1981-1988-ին։ 1998-1994-ին Հայաստանի մշակոյթի ֆոնտի նախագահութիւնը վարած է, իսկ 1994-ին «Երկիր Նայիրի» շաբաթաթերթի հիմնադիր-խմբագիր եղած է։

Ան գրականութիւն մուտք գործած է բանաստեղծութեամբ 1947-ին եւ հատոր մըն ալ հրատարակած է 1958-ին («Բալլադ մարդու մասին»)։ Այնուհետեւ անցած է արձակին, իր գլխաւոր նիւթը դարձնելով երիտասարդութիւնը եւ անոր հարցերը, որուն նուիրած է «Քաղաքի կիսաբաց լուսամուտները» (1964), «Ապրած եւ չապրած տարիներ» (1970), «Դեղատուն «Անի»» (1973) վէպերը։ Ընկերային հարցերու նուիրուած են «Վերջին ուսուցիչը» (1980) եւ «Մենաւոր ընկուզենին» (1981) վէպերը։ Հայաստանի եւ Սփիւռքի կեանքի ու պատմութեան իմաստաւորման տեսանկիւնէն լայնօրէն յայտնի դարձած է «Հայկական էսքիզներ» խորագրուած երկհատոր փորձագրութիւններով (1969, 1982)։ Անոր հրապարակախօսական, ուղեգրական եւ գրաքննադատական գրութիւնները ի մի բերուած են «Հաւասարում բազմաթիւ անյայտներով» (1977) հաւաքածոյին մէջ։ Վիպական վերջին գործը կարելի է համարել ցեղասպանութեան նիւթին եւ անոր հետեւանքներուն շուրջ հիւսուած «Կրակէ շապիկ» վէպը (1986)։

«Ծանր է Հիպոկրատի գլխարկը» (1975) եւ «Համր լերան ճիչը» (1985) թատերախաղերուն կողքին, բեմականացուած են «Վերջին ուսուցիչը» (1979), «Հայկական էսքիզներ» (1980) եւ «Ապրած եւ չապրած տարիներ» (1982) գործերը։ 1986-ին «Մենաւոր ընկուզենի» վէպը շարժանկարի վերածուած է։ Վարդգէս Պետրոսեանի երկերը թարգմանուած են զանազան լեզուներով։ Ստացած է զանազան շքանշաններ, ինչպէս եւ Հայաստանի պետական մրցանակը 1979-ին՝ «Հայկական էսքիզներ» եւ «Վերջին ուսուցիչը» գործերուն համար։ Հայաստանի Գերագոյն Սովետի անդամ եղած է։

Վարդգէս Պետրոսեան սպաննուած է 15 Ապրիլ, 1994-ին իր տան շքամուտքին։ Ոճիրը անլոյծ մնացած է։ 2000-ին Երեւանի թիւ 51 դպրոցը անուանակոչուած է գրողին անունով։